wat raakt

Ze zijn net in België en zitten nu zo’n 3 weken in de schoolbanken. Ze wisten de eerste les niet hoe je de ringetjes van een kaft opent of hoe een perforator werkt, maar kunnen nu al vertellen wat hun naam is, uit welk land ze komen, waar ze wonen, welke taal ze spreken, of ze getrouwd zijn, hoe het gaat, ze kunnen tellen tot 20 en kennen de dagen van de week. 

Het was de laatste les voor de Kerstvakantie en ik wilde hen zo graag vertellen wat ik wens voor het nieuwe jaar. 

Want ik wens dat ze zich welkom voelen hier. Dat ze behandeld worden zoals wij behandeld worden en niet als tweederangsburgers of als parasieten. Ik wens openheid. Nieuwsgierigheid. Groei. Ik wens een warme plek om thuis te komen en dat bedoel ik heel letterlijk. Waar de verwarming werkt. Zonder vocht- of schimmelproblemen. Met genoeg plaats voor alle familieleden. In de buurt van een park zodat de kinderen soms buiten kunnen spelen. Ik wens hen hoop. Hoop op een beter leven. Ik wens ruimte voor hun trauma en de juiste begeleiding. Ik wens kansen. Ik wens hen plekken waar ze kunnen bijleren en groeien, waar iemand in hen gelooft en hun capaciteiten ziet. Ik wens hen ruimte en begrip voor rouw. Ik wens dat het goed mag gaan in hun thuisland. Ik wens vertrouwen, zachtheid en openheid. Ik wens dat ze weten en ondervinden dat ze net zoveel recht hebben op al het geluk dat wij zomaar in onze schoot geworpen kregen. 

Het is een naïeve wens, ik weet het. Hun leven was al erg moeilijk en wordt er niet gemakkelijker op nu ze hier wonen. Politieke keuzes laten hen vaak voelen dat ze niet welkom zijn, dat ze wél tweederangsburgers zijn, dat hun kinderen minder waard zijn dan die van ons, dat hun trauma’s onbelangrijk zijn en warme plekken een overbodige luxe (toch voor hen). Hun onzekere, kwetsbare situaties zijn een droom voor huisjesmelkers, dus wonen ze vaak in vochtige, slecht geïsoleerde, veel te kleine appartementen, de enige plaatsen waar ze “welkom” zijn met hun hele gezin. Ze voelen zo vaak dat geluk voor hen niet is weggelegd. Dat ze geen capaciteiten hebben die hier van belang zijn, niets kunnen bijdragen en alleen maar een last zijn. Hoe vaak worden ze niet afgewimpeld, wordt er agressief, kleinerend, geërgerd, belerend, uit de hoogte of verveeld tegen hen gesproken. En wat doet dat met een mens?

Maar toch zie ik zoveel dankbaarheid. Ik zie hen genieten van elk nieuw woord dat ze leren, alsof ik cadeautjes uitdeel. Ik zie hoe hard ze werken, hoe ze groeien, hoe sterk ze zijn. Ik zie zoveel moed. 

En dus durf ik hen toch gewoon voluit wensen:
Vertrouwen. Warmte. Groei. Open armen. Goed omringd zijn. Geloof. Hoop. 

Het klinkt wollig en wereldvreemd misschien, maar wat wens je je kinderen, je familie, je ouders? Is dat niet hoe elke mens kan floreren, groeien, de beste versie van zichzelf zijn?

Is dat niet wat deze stad, dit land, deze wereld nodig heeft? Dat iedereen de beste versie van zichzelf kan zijn?

Dus dat wilde ik Ammar, Dalal, Molar, Malalai, Samuel, Femi, Hamida, Somayeh, Sayed Faqir, Ella, Ola, Habibullah, Shakila, Fahd en Mimount gisteren wensen. Maar daarvoor is er nu nog niet genoeg taal. Dus ik schreef ik “vrolijk kerstfeest” en “gelukkig nieuwjaar” op het bord, liet hen een kerstkaartje naar elkaar schrijven en gaf een onnozel kaarsje mee, vermomd als rendier met een rood LED-lichtje in de neus.

Een lichtje voor deze twee weken die voor hen vaak eerder donker en moeilijk zijn dan prettige, warme feestdagen. En ik hoop dat ze daarin iets voelden van mijn warme wensen en de hoop dat ze genoeg kansen krijgen hier om te floreren. En dat ik weiger cynisch te worden. Leve hoop! De volgende keer krijgen ze geitenwollen sokken.

in de zetel steunend tegen wat kussens en je raakt diep ontroerd door de zuivere, tere stem van Jakub Józef Orliński en je las ergens dat hij ook een breakdancer is, je ogen branden maar je leest verder en op pagina 166 schrijft Hertmans over een zwarte ibis: ‘Misschien dacht ik, is het geheim stomweg dit: volhouden, ook al lijkt er geen enkele reden toe, jij daar met je vleugels open en je ogen dicht tegen de zondvloed die over je heen komt’, je houdt even je adem in maar er komt geen zondvloed de kamer binnen, enkel een dochter in streepjespyjama met haar kattenmuts op, ze kan niet slapen en nestelt zich op jou, warm en tevreden (haar muts spint haast), jullie luisteren nu samen naar Orliński en ze vraagt: was dat nu een zanggeeuw nadat je geeuwend probeerde mee te zingen en dat was het exact zeg je, een zanggeeuw, en je kust haar op haar neus waar heel voorzichtig de eerste zomersproeten zijn verschenen en nu moet ze weer naar bed zeg je na een tijdje en jij even later opnieuw alleen in de zetel (je mist haar warme lijf al), je ogen dicht, wachtend op een zondvloed die soms zo dichtbij voelt of enkel op de slaap waar Orliński je zacht maar gedecideerd heen leidt

Als een raket werd jij 9 jaar geleden in ons leven geschoten. Met een onwaarschijnlijke kracht en met oorverdovend veel lawaai. Wij werden compleet omver geblazen, dat ook. Niet voorbereid hierop. Verbaasd, ontroerd, verbluft door jouw zijn. Een beetje wankel maar ook tot over onze oren verliefd. Op zoveel kracht. Zo’n duidelijke wil. Zoveel onuitputtelijke energie. Zoveel onrust ook. En sinds 9 december 2015 zo aanwezig dat we geen enkel moment zouden kunnen vergeten dat jij er bent. Als jij in de kamer bent, is er niemand die dat niet geweten heeft.

Zoveel kracht en tegelijk zoveel kwetsbaarheid. Zoveel gevoel. Zo scherp, zo open. Alles komt bij je binnen, zonder filter. Alles zie en hoor je, je kan niet anders, alles moet verwerkt worden, geanalyseerd, je moet je ertoe kunnen verhouden, je wil het begrijpen, controleren. Alles is veel. Alles is vermoeiend soms. 

Wat een rollercoaster was en ben jij nog steeds. Soms schiet je de hoogte in. Als jij blij bent, is elke cel, elke vezel in je lijf blij. Dan stuiter je het huis rond en mogen wij allemaal meesurfen op die golf van vreugde. Soms duik je de diepte in. Als je boos bent bijvoorbeeld, dan dondert en bliksemt het hier binnen. Als je verdriet voelt of bang bent, voelen zelfs de keukenstoelen hier met je mee. Als je iets wil of net niet, kan daar geen enkele twijfel over bestaan. Dan word je dwingend, eisend, onbuigzaam. Tot je bent uitgeraasd en we nadien samen de juiste woorden zoeken. Het is verbijsterend hoe goed je dan begrijpt wat er gebeurde. Hoe scherp je inzicht. Hoe goed je woorden kan geven aan die complexe wirwar aan gevoelens en gedachten. 

Zo veel liefde heb jij in jou, ook dat is véél en intens en hartstochtelijk. Liefde voor ons, voor je familie, je vrienden. Je geniet zo van samen zijn, van spelletjes spelen, van verbinden, van knuffelen. Jij die als kleuter geknuffel vooral als beklemmend ervoer en je zo snel mogelijk uit de voeten maakte als iemand toch een poging waagde. Intussen vind je niets heerlijkers dan je in de armen te nestelen van wie je liefhebt. Ik kan er zo van genieten om te zien hoe jij ook je vrienden of je nichtjes zo gemakkelijk, zo behaaglijk en vertrouwd, even vastpakt. Dat geknuffel is uiteraard steeds van korte duur, er is intussen alweer zoveel aan het gebeuren dat je niet zou willen missen. 

En dan zijn er nog dieren. Je verdriet was groot toen onze kippen werden doodgebeten. Na al die uren die je had doorgebracht in het kippenhok. Al die gesprekken met je lievelingskip, Hartediefje, op schoot. Al jaren smeek je om een écht huisdier, dus verrasten we je voor je negende verjaardag met Flora en Fientje. Moeder en dochter, 2 katjes uit het asiel. Gestuiter door het huis alom natuurlijk, jij én de katjes. Jullie zijn aan elkaar gewaagd qua energie en speelsheid. Maar je eeuwige onrust verdwijnt als Fientje op je schoot luid spinnend in slaap valt. Je hoeft dan even níet alles te doen, alles te weten, alles te begrijpen, alles te zien. Enkel dat beestje aaien, steeds opnieuw, zodat ze zich veilig en geliefd voelt. 

Ik heb al zoveel van je, door je, met je geleerd. Je bent soms een spiegel. Je zoektocht en je twijfels zijn soms contronterend herkenbaar. En dus zoeken we samen. Groeien we samen.

Want als ik je ‘s avonds in bed vertel dat je geen controle hebt over wat anderen over je denken. Enkel over hoe je over jezelf denkt, hoe je tegen jezelf spreekt. Dat je er voor kan kiezen je eigen beste vriend te zijn. Steunend, supporterend, begripvol en zacht. Dan spreek ik ook tegen mezelf. 

Als ik mee met je zoek naar hoe je die boosheid, die onzekerheid, die angst er kan laten zijn zonder dat ze jou controleren. Dat ze er mogen zijn, je ze mag zien, maar je kan kiezen je aandacht te verplaatsen. Naar wat fijn voelt, waar je van genoten hebt, wat wél goed gaat, waar je dankbaar voor bent, waar je naar uitkijkt, hoe je gegroeid bent. Dat wat je aandacht geeft, groeit. Dan heb ik het ook tegen mezelf. 

Als ik je vertel over fouten maken. Dat dat mag, moet zelfs, om te groeien, te leren. En dat dat vreselijk eng is. Dat er geen juiste of foute keuze is. Dat je enkel leert door te proberen, het proces aan te gaan. Als ik je vertel over vallen en opstaan. Over de leerkuil. Dat je gewoon moet beginnen, ook al zie je enkel die eerste stap en weet je nog niet wat daarna, hoe het gaat aflopen, of het gaat lukken. Dan spreek ik ook tegen mezelf. 

Als ik je leer je gedachten te laten zijn. Dat ze niet samenvallen met jou. Als ik je vertel dat het allemaal stemmen zijn die om het hardst roepen om je aandacht. En dat je hen rustig kan laten roepen daar in je hoofd. Maar hun volumeknop misschien wat zachter kan draaien en je aandacht verplaatsen, van je hoofd vol gedachten naar dat lijf van jou. Naar je buik, waar geen gedachten zijn. Waar niemand roept. Waar je enkel de rustige deining van de adem voelt. Op en neer. Eb en vloed. Samen met het zachte geklop van je hart. Als een lied. Je lijf dat niet denkt, niet vooruit plant, niet terugkijkt, dat alleen maar is. Je wonderlijke, wijze lichaam dat je zoveel toont. Andere dingen dan je gedachten je willen laten geloven. Dat je op dat zachte, troostende ritme in slaap kan vallen. Dat jij dit óók bent. Dan luister ik ook weer even naar het lied van míjn lichaam. 

Als ik je vertel dat ik van alle stukjes Mira houd, van alle versies die jij bent. De bange, de enthousiaste, de onrustige, de liefdevolle, de onzekere, de energieke, de drukke, de boze, de verbindende, de begripvolle Mira. Dat ze er allemaal mogen zijn. Dat ik je zie. Je helemaal zie. En dat ik van elk celletje Mira houd. (Zélfs van de celletjes die scheten laten.) Dan probeer ik ook zo naar mezelf te kijken. 

Ik kan niet ophouden als ik één keer begin over jou te schrijven. Er is nog zoveel te vertellen. Zo schreef ik ook een veel te lang tekstje op je verjaardagskaartje. Vanmorgen legde je halverwege mijn tekst met nochtans een prachtige opbouw, het kaartje zuchtend weg: “de rest ga ik een ander keertje lezen”. Ik denk dus dat ik hier beter afrond en vermoed dat je deze tekst al helemaal niet zelf zal willen lezen. Tenzij ik er heel wat tekeningen en gekke letters aan toevoeg misschien. Of misschien mag ik het eens voorlezen terwijl Fientje op je schoot ligt te slapen. Of leest je 14-jarige, 20-jarige, 36-jarige versie dit later misschien wel zelf. 

Hoe het ook zij. Onthoud vooral dit: ik hou van elk celletje, mijn allerliefste dochter, van elk Miracelletje.