Auteur: Sara Soete

Het Oude Badhuis in de Veldstraat. Ik ga er nu enkele weken zwemmen. Jaren geleden ging ik er ook een paar keer zwemmen en bedacht toen een verhaal voor ons toenmalige project ‘De Bibliotheek van Babel’. Dat bestaat niet meer, maar het verhaal wel nog en het is, al zeg ik het zelf, één van mijn betere. Lees het hier.

Nu, zo’n 8 jaar later, ga ik dus weer wekelijks zwemmen en tijdens het zwemmen gisteren bedacht ik hoeveel ik na enkele zwembeurten al heb bijgeleerd. En ik wil het jullie niet onthouden. Het is namelijk zo, dat je als nieuwkomer in de wereld van de amateurzwemmers nogal snel opvalt. Of ik had in ieder geval dat gevoel, maar dat kan ook aan mij liggen.

Ik ontdekte dit alvast:

Zwemmers maken geen oogcontact: niet bij het binnenkomen, niet in het zwembad en zeker niet bij het douchen. Waarom dat zo is, geen idee. Maar ik moet toegeven dat het onder de douche toch een paar keer erg ongemakkelijk was die eerste keren, aangezien de meeste mannelijke zwemmers die naast me stonden, zich blijkbaar erg uitgebreid en óveral wilden wassen bij het douchen. Wegkijken is dan ook een kunst die ik intussen (gelukkig) helemaal onder de knie heb.

De kleedhokjes in het Oude Badhuis kunnen op slot en fungeren dus ook als lockers. Handig. Minder handig is het als je een kleedhokje kiest met een losse sleutel zonder bandje. En pas beseft dat je die sleutel nergens kwijt kan als je in het zwembad wil springen. En dan teruggaat naar je kleedhokje om te beseffen dat je het nummer niet kent. Want dat staat op het bandje, dat er dus niet is. Waardoor je – terwijl mensen zich aan het omkleden zijn – met die sleutel een 10-tal deuren moet uitproberen, intussen verontschuldigingen mompelend, alvorens je eigen hokje terug te vinden. En je daarna nog al je spullen moet verhuizen naar een vrij hokje mét bandje dat zich dan blijkbaar helemaal op het einde van de gang bevindt. Op zich best handig dat niemand je echt aankijkt tijdens dat proces.

Zet je duikbril nooit af aan de diepe kant van het bad. Die daarna terug opzetten vereist 2 handen, en het is onmogelijk om op dat smalle boordje te blijven staan als je geen handen vrij hebt om je vast te houden. Waardoor je dus na een derde keer in het water te belanden, met duikbril vol water aan je baantje terug moet beginnen alsof dat de bedoeling was.

Als je op een regenachtige avond gaat zwemmen in coronatijden kan het gebeuren dat je opeens helemaal alleen in het zwembad bent. Dat is een nogal bevreemdende ervaring. Of dat was het toch voor mij. Lichte euforie veranderde al snel in een zeer ongemakkelijk gevoel onder de blik van de ongetwijfeld al vreselijk verveelde badmeester, die nu enkel nog mij en mijn onnozele schoolslag had om naar te kijken. En toen ik merkte dat elk hoestje, elke plons en elk verslikgeluid door mij en enkel door mij geproduceerd werd en ook nog eens serieus galmde. (Het enige pluspunt voor de arme man was dat de kans op verdrinking bij mij iets groter was dan bij de indrukwekkende vlinderslagzwemmer die net het bad had verlaten). Ik voelde me dus eerst opgelucht toen de badmeester plots ook verdween. Om daarna (vanaf de diepe kant) toch net iets sneller terug te zwemmen met de plotse gedachte dat het zwembad zou sluiten en ze mij vergeten waren. Maar het zwembad sluit dus écht nog niet en ineens is daar een volgende shift en zwem je weer gezellig tussen andere intimiderende crawlzwemmers die geen oogcontact maken en dus je intens dankbare blik moeten missen.

Het strompelen richting douche na een uur intensief zwemmen, betekent niet dat je jezelf kapot gezwommen hebt. Het is iets met de zwaartekracht. Het is dan ook een kunst om zonder op je gezicht te gaan de douche te bereiken. Als je bij het uittrekken van je duikbril een zoete pijn voelt en de afdruk er na een uur nog steeds instaat, spande je duikbril wellicht íets te hard.

Wat ik ondertussen nog NIET heb ontdekt: Hoe haal je de persoon in die net iets te traag voor je zwemt? Ik heb geprobeerd: er als een onnozelaar rond beginnen zwemmen of halverwege het baantje rechtsomkeer maken zodat je plots voor die persoon zwemt. Geen van deze opties werd in dank afgenomen (hoewel dat moeilijk in te schatten is zonder oogcontact natuurlijk). Ik heb overwogen: eens diep ademhalen en er onderdoor zwemmen, maar de schrik om iets te vroeg terug boven water te komen heeft me gered van dit dwaze plan. Wie oh wie heeft het antwoord? Laat het me weten!

Hier keek ik al de hele week naar uit. Donderdagochtend had ik een uurtje. Dit park, met die sneeuw en dat licht! Ik moest het zien. 

Ik vergat natuurlijk weer 2 paar sokken te dragen dus na een poosje voelden mijn tenen als 10 wascostompjes (zo van die goedkope) die per ongeluk in mijn schoenen waren terecht gekomen. Het was -8°C en nog vroeg, dus ik kwam slechts enkele andere wandelaars tegen. Van die echte. Met Russische bontmuts en stevige stapschoenen, wellicht ook thermisch ondergoed en ongetwijfeld 2 paar sokken. Ze knikten me vriendelijk maar ook een beetje streng toe terwijl ze me haastig voorbij wandelden. Dat treuzelen van mij en wat foto’s maken met mijn gsm (niet eens een deftige camera) was misschien niet iets wat je op dit uur deed. Ik zag ook een man met hond en korte short. Hij droeg enkel een dikke trui en die short dus. Blote, harige benen daaronder. Zijn trui riep dat hij al 10 jaar straatvrijwilliger was en hij bekeek mijn lange broek, dikke sjaal, handschoenen en oorwarmers met zichtbare afkeuring. 

Maar ik zag vooral het warme licht van de zon, de stralen die zich overal tussen de takken wurmden. Een buizerd in een boom vlakbij die me rustig gade sloeg. Een eekhoorn die, ongemakkelijk om zich heen kijkend, over de sneeuw rende. Alsof hij doorhad hoe zichtbaar hij nu was en zich naakt voelde onder mijn curieuze blik. Ik zag de bevroren vijver nog nooit eerder zo stil en sereen. Het leven weggestopt, verborgen onder die laag ijs, berustend. Het ijs op de rug, uitgestrekt en weerloos, met de buik bloot. Overgeleverd aan het spel van de zon en de kou. Het had geen keus, werd gebruikt, weerspiegelde ongewild de oranje gloed van de plagende zon. Intussen wachtend op de dag dat de zon aan kracht zou toenemen en het gewoon, zomaar ineens zou oplossen. Zonder meer.

Ik stapte wat sneller door, het uur bijna voorbij, mijn afspraak wachtte. De wasco’s werden weer tintelende tenen maar ik had het gezien. Ik had het allemaal gezien.

Ze is 5 geworden vandaag.

Oh wat weet ik het nog goed. Hoe ze, een paar minuten oud, tussen mijn borsten lag in dat bad. Nat, glibberig, ze huilde even, zocht mijn tepel. En meteen werd concreet wat ik me de voorbije 9 maanden niet had kunnen inbeelden, hoe hard ik ook geprobeerd had. Ze was er echt. Van vlees en bloed. Een minimensje.

Enkele uren later gebeurde nog iets waar ik afgelopen 9 maanden niet op had durven hopen. De kinderarts liet haar nogal ruw schrikken om één of andere reflex te testen en de mamabeer werd wakker. Daar lag een minimensje. ík was haar mama.

Ik vond haar zo puur. Zo echt. Ze was niets anders dan wat we zagen die eerste maanden. Ze was pijn, ze was honger, ze was moe, ze was slaap. Niets aan haar was fout. Niets was pretentie. Niets namaak. Niets was proberen of manipuleren of te hard je best doen. Er was geen maar, geen of, geen dus.

Ze was pure onschuld. Dat lijfje en die plooitjes, dat huilen en kirren. Er bestond geen schuld. Niets, maar dan ook niets ter wereld was haar schuld. Nog nooit had ik dat gezien. En pure weerloosheid. Ik kon die gedachte soms bijna niet verdragen.

Ze groeide op en wat we zagen was fantastisch en soms slikken. En regelmatig de handen in de steeds grijzer wordende haren. Maar ook een wonder, elke dag weer. Ze is nog steeds mini maar vooral zoveel mens. Ik ken niemand die zo goed weet wat ze wil en die zo moeilijk op andere gedachten te brengen is. Ik ken niemand die zo intens voelt en beleeft. Alles voor de volle 100%. Ze kan spuwen als een draak en spinnen als een kat. Ze doet niets wat ze niet wil, om te paaien, uit schrik of uit verwachting. Ze heeft de weerloosheid van zich afgeschud, zo snel als ze kon. Vond het zelf ook moeilijk om te verdragen denk ik soms.

Soms wou ik dat ze anders was. En daarna vind ik dat verschrikkelijk. Soms willen we haar kneden. Maar ze laat zich niet kneden. Ze hoeft niet gekneed te worden. Ze is niet van ons. Ze is zichzelf. En ze is het mooiste wat ik ooit heb gezien.

Dat wat ze tijdens de eerste lockdown in het voorjaar nog niet helemaal onder de knie hadden, kunnen ze nu wel: samen spelen. De timing is perfect. Zij blij dat ze ongestoord kan commanderen, hij nog volgzaam, opkijkend naar die zus van hem, onder de indruk van die explosie van energie en taal.

Ze wervelen door ons huis, zij de leider, hij in haar kielzog. Wat ze zegt, zegt hij na, hij bestudeert nauwkeurig haar mond, hoe ze haar armen houdt, hoe ze stapt en imiteert dat zo goed en kwaad als hij kan. Zij helemaal in haar element. Ze beveelt, betuttelt en bemoedert. Hij ondergaat dat gewillig. Haar fantasie tomeloos, ongelooflijk wat ze allemaal meemaken in ons kleine huisje: ze worden aangevallen door zeerovers, haaien, opgeslokt door de stofzuiger, moeten op zoek naar de afdruk van de papa van een herfstblaadje, zij heeft allerlei krachten en kan die indien nodig met de juiste rituelen overdragen en weer afnemen van haar broer, ze betoveren ons, bevriezen ons, bevrijden ons, vallen aan met stokken en wc-papier. Ze zijn twee verdwaalde, uitgehongerde poesjes die miaauwend door het huis kruipen. Hij is een pasgeboren baby en het water is vergiftigd en als hij ervan drinkt zal hij doodgaan. “En als je doodgaat dan word je na een lange tijd aarde, en je wilt toch geen aarde worden hé?” dreigt ze. Ze is voortdurend aan het woord en hij knikt enthousiast terwijl hij achter haar aan draaft. Ze legt hem moeilijke concepten uit op zo’n duidelijke en eenvoudige manier dat ik soms denk dat hij het écht een beetje snapt. Ze leeft op het muurtje in de badkamer. Ze heeft een 5-tal zakjes verspreid in het huis. Zakjes vol geheimen. We mogen ze niet openen en proberen die wens te respecteren. Alleen als we een bankkaart of belangrijke sleutel missen, weten we dat we haar woede zullen moeten trotseren omdat het verloren attribuut zich ongetwijfeld in één van de die zakjes bevindt. Ook als er uit een bepaalde hoek van het huis een onbestemde stank opstijgt, weten we dat het tijd wordt om zo’n zak te lokaliseren en met de nodige bescherming onschadelijk te maken.

Ik hoor haar midden in hun spel: “en toen pikte jij mij”. “Neenee, niet piTSen, piKKen, weet je wat dat is pikken? Dat is als jij mij meepakt naar jouw huis terwijl ik eigenlijk niet van jou ben.” “Neeee Tobe, niet pitsen!! PiKKen!!”

Het lukt me (eindelijk!) best goed om mij op de achtergrond te houden. Niet simpel aangezien we ondertussen al bijna 10 dagen in quarantaine en dus in dezelfde leefruimte zitten en dat zonder tuin. Maar ik plooi wat was, leeg de vaatwasmachine, lees wat, drink koffie en doe alsof ik niets hoor. Ook niet de ruzie of het gehuil van de jongste. Hen gewoon laten doen en als er echt iets is, komen ze wel naar mij toe. Ik heb dat altijd moeilijk gevonden maar deze dagen gaat het verbazend goed. Ik hoor hen regelmatig zelf ruzies oplossen, gehuil dat stopt zonder dat er moet getroost of berispt worden. En ik slurp nog eens tevreden van mijn koffie.

Deze ochtend in de badkamer, ik hoor gestamp, geschreeuw, het zoontje begint luidkeels te roepen en te huilen. Even stilte. Dan komt hij aangerend: “Mamaaaaaaaaaaaa, Mira hele tijd stampen!” Als ik even poolshoogte ga nemen, verklaart de dochter: “Tobe probeerde mijn vel te scheuren!” Ze kijkt me vol verwachting aan. Blijkbaar wil ze meer verontwaardiging, dus ze gaat verder: “Hij probeerde echt mijn vel van mij af te scheuren mama.” Nog steeds niets. “Hij probeerde mijn lijf te scheuren! Hij wou mij kapot maken!” Ik probeer mijn glimlach te verbergen. Ze denkt na. Wat moet een kind hier nog verzinnen voor wat medeleven van haar moeder? “En toen zei hij: ik Mira stikken!” Ze gebruikt een gemeen heksenstemmetje als ze zijn stem imiteert en ik barst in lachen uit. “HIJ WOU MIJ LATEN STIKKEN, MAMA!!”

Zij reageert poeslief als ik vraag of ze nog een boterham wil: “Het is heel lief dat je dat vraagt mama, maar eigenlijk hoef ik er geen. Toch bedankt.” West-Vlaamse beleefdheid van de bovenste plank. Maar even later woest omdat ik een kruimelspoor (dat ze daar wel had gelegd zodat haar wolfje niet zou verdwalen hé!) heb op gestofzuigd. “Jij bent een domme pen! Jij bent een bil van mij!” En ik ben blij dat het (voor een keer) de ergste dingen zijn die ze kan bedenken.

Als ik hen lange tijd hoor stommelen in de badkamer, het verdacht stil is en ik even later iemand zacht hoor huilen, ga ik toch even kijken. Hij komt me tegemoet. “Nee mama, ikke alsof wenen. Kijk hè: weeee-eeee-eeee.” Ik geef hem zachte kusjes in zijn nek. Toegeeflijk drukt hij zijn voorhoofd tegen het mijne. Hij kijkt me aan en zegt zachtjes: “En.nu.oewegg.ggaan.” En als ik niet direct in actie schiet: “Gga.oewegg!”

Daar waar zij rond die leeftijd haar wil duidelijk maakte door explosieve, eindeloze woede-uitbarstingen, pakt hij de zaken meestal wat verfijnder aan. Hij komt vrolijk aangedarteld, op de toppen van zijn tenen, zijn gezicht vlak voor het mijne, houdt zijn hoofdje scheef gelijk een kokette diva en spreekt me aan met zijn hoge stemmetje: “fumptje kijken, affefieeeet?” Hij is zo een vrolijk jongetje, nooit lang boos, kan heerlijk schateren en heeft veel fantasie. Hij is altijd als eerste wakker en als zij dan eindelijk beneden is, komt hij enthousiast aangerend: “Miiiiraaaaa!” Zij woelt dan eens teder door zijn haar en glimlacht naar mij. Die blik waarmee ze me dan aankijkt, die zou eigenlijk verboden moeten worden tot ze 18 jaar is. Minstens.