Auteur: Sara Soete

Maandagochtend. Gebrul vanuit de zolderkamer. Haar broer komt vrolijk de woonkamer binnen. Ik vraag hem wat er met zijn zus is. “Ik denk dat ze nog een beetje moe is.” Het geschreeuw, getier, gebrul zwelt aan. Ik hoor de man sussen. Dat ze de hele straat nog wakker brult. Dat vind ik toch ook een beetje gênant. Onze vorige buren waren het gewoon, maar nu we verhuisd zijn hebben we buren aan twee kanten. En het kan hier luid gaan, héél luid. Alle registers worden opengetrokken als iets niet naar wens is, als ze pijn hebben, boos zijn of als ik hen op het verkeerde moment aankijk. Wenen, schreeuwen, brullen alsof ze gemarteld worden. Het is soms zenuwtergend. Maar tegelijk kan ik daar best jaloers op zijn. Zo open en bloot kunnen voelen wat je voelt. Zo één met dat lichaam, dat stampt, briest, beeft en slaat. Om nadien eens diep te zuchten. De boosheid, het verdriet, de frustratie als een oude huid van je af te schudden en weer lichter verder te gaan. Ik wou dat ik het ook kon.

Maar zover is ze nu nog niet. Ze komt beneden. Huilt, brult, stampt en werpt zich dramatisch in de zetel. “IK BEN NOG ZO MOE-OE! IK WIL NOG SLA-PEN! EN TOBE HEEFT MIJ WAKKER GEMAAKT! IK HAAT HEM! EN IK WIL NIET NAAR SCHOOL!” Ik dronk gelukkig al een tas koffie en praat zacht op haar in. Of ze misschien net iets aan het dromen was en wat dan wel? Dat het soms heel lastig kan voelen als iemand je op het verkeerde moment wakker maakt. En je dan echt niet aan je dag wil beginnen. Dat ik dat ook soms heb. De woede zakt wat en het verdriet wringt zich een weg naar boven. Een lijfje vol verdriet, zo noemen we dat hier dan. En als het vol zit, dan moet het eruit. Dus ik laat haar huilen, met lange uithalen en tranen en snot. Dat lijfje schokt en trilt en na een tijdje komt er plaats voor iets anders. Een knorrende maag en nieuwsgierigheid naar die nieuwe granola met frambozen. Niet veel later zit ze aan tafel. Ze praat enthousiast met haar broer alsof er niets aan de hand is. Dat we nu zes huisdieren hebben en de wandelende takken kunnen dansen op muziek. De man complimenteert me, dat ik het goed heb aangepakt. Ik ben tevreden. Ik was in balans, mijn batterij gevuld waardoor haar emoties mij niet omver bliezen en zij rustig kon worden dankzij mijn rust. Coregulatie volgens de boekjes.

Ik denk aan hoe anders het hier ook soms loopt. Als de batterij niet gevuld is. Als we geen reserve hebben en boos en gefrustreerd reageren op het gebrul. Als ze dan nog meer gaan brullen, nog luider, van geen ophouden weten, ook mekaar nog eens in de haren vliegen en de stoppen bij mij doorslaan. Hoe ik dan soms met een vuist tegen de muur sla, iets door de kamer gooi of kapot wil maken. Alles om die frustratie uit mijn lijf te krijgen en te voorkomen dat ik hén iets aandoe. Wat wou ik dat ik dan kon doen zoals mijn kinderen. Luid janken, stampen en brullen tot alle frustratie eruit was. Tot het oude vel loskwam. En ik het kon afschudden en achterlaten. En dat dan geen gevolgen zou hebben. Ik daarna vrolijk over kippen kon praten alsof er niets gebeurd was. De uitbarsting alweer vergeten. Een beetje schommelen in de tuin. Zingen. Lichter zijn. Zonder schuldgevoel. Hoe bevrijdend zou dat zijn. 

Een tijdje terug toen mijn zenuwen erg gespannen stonden en de dagen nog korter waren, sloegen de stoppen door. Ik gooide de deur woest dicht. Stormde de trap op. De slaapkamer in. En toen kwamen tranen, zoveel tranen. Het huilen gesmoord in een kussen. Niet zo open en bloot als mijn kinderen maar zachtjes jammerend. Dat ik het zo moeilijk vond. Dat ik niet sterk genoeg was. Andere mensen altijd zoveel sterker leken.

De dochter kwam aarzelend binnen. Keek gefascineerd en bezorgd. ‘Tobe, kom kijken! Mama weent! Met echte tranen!’. 4 grote ogen keken nu vol ontzag en nieuwsgierigheid. Even later kwamen ze terug met een briefje. “liefstemama weihoude van jouw echtwaar je bent een ster”. Nog meer tranen nu. En knuffels. En wat lichter. Een laagje afgeschud. Wij alledrie op het bed. Het zoontje neuriend met zijn hoofd op mijn buik genesteld. De dochter deed ‘de kaars’ en telde hardop hoelang ze dit kon aanhouden. Mompelde tussendoor: sorryvoordaarnet. Ik zuchtte eens diep en voelde hoe onder dat verdwenen laagje frustratie, nog wel wat andere lagen zaten. Schuldgevoel, twijfels, woede, onbegrip, een dikke laag angst, verdriet. 

En nu schijnt de zon veel en zijn de dagen lang en ik voel me soms sterk. Mooi. Moedig en blij. Ik zoek naar wie ik ben onder al die lagen oud vel. Ik weet naar wie ik kan kijken. Die twee draakjes met hun gebrul, gestamp en getier. Ik weet welke woorden helpen als ik de pedalen dreig te verliezen. “Wei houde van jouw” en “je bent een ster”. Ik stond vorige week vier uur lang op de dansvloer en zong daarnet heel luid in de keuken en dat voelt als een soort afschudden. Ik mediteer en ook dat maakt me lichter. 

Ik weet dat ik hier al ben. Dat ik alleen hoef te schudden, te kijken en te aanvaarden wat ik dan zie. 

Het was nog even februari toen we in dat koffiehuis een besluit namen. We klopten het stof uit onze oren, ademden het zonlicht in en kraakten onze vingers één voor één. We sloegen opgetogen op de tafel. We hadden een plan dat de mist zou verjagen!

Elke ochtend wat vroeger opstaan. In een ideaal scenario al allebei gelopen nog voor de kinderen wakker waren. Hij eerst langs het achterpoortje het park in. Ik intussen boterhammen smeren, alles klaarmaken voor werk en school. Genieten van de stilte in huis ook. Een koffietje drinken. Ochtendpagina’s schrijven. Wat uit het raam staren. Het lichter zien worden. Iets met het ijzer smeden als de kinderen nog slapen. Ik was enthousiast. Ik weet ook niet waarom ik dacht dat ik dat allemaal zou kunnen doen in 20 minuten. Dat was naïef. 

Bovendien besloten de kinderen vanaf dag 1 dat ook zij vroeger wakker zouden worden. Nog voor onze wekker ging zelfs. En dan 101 dingen wilden vragen, ruzie maakten, moeder beklommen en gegijzeld hielden, een natte vinger in mijn oor, dat soort dingen. Zodat er geen boterhammen gesmeerd waren, geen woord geschreven en al zeker niet meditatief door het raam gestaard werd toen de man terugkwam. Een slok koude koffie, dat nog net. 

Het vroor nog toen ik de eerste keer ging lopen. De man was net voor de zon opkwam terug dus ik had geluk. Ik zag rijp op de grasvelden, liep rakelings langs een reiger. Ganzen vlogen luidruchtig gakkend het licht van de zon tegemoet. De zon die net de kop op stak en alles goud kleurde terwijl de koude mist nog over de velden hing. Ik hoorde zoveel verschillende vogels, struikelde bijna over een groepje eekhoorns en groette af en toe een andere vroege jogger. Even later waggelden voor mij op het pad een koppeltje eenden gezellig naast elkaar, ze leken zo uit een Disneyfilm gestapt. Elke ochtend stond die zon een beetje hoger en de magnolia’s lieten steeds moediger, met groeiende trots hun prachtige bloemen zien.

De eerste week liep ik in het gezelschap van mijn Britse ‘virtual running mate’ die me met aangename stem korte instructies gaf over wanneer ik mocht lopen en wandelen. Daartussen was het stil, geen muziek, geen weetjes, geen aanmoedigingen en dus wél al die vogelgeluiden om van te genieten. Ik kon de stilte van Ethan (zo had ik hem genoemd, anders was het zo onpersoonlijk) wel appreciëren. 

Af en toe werd het toch een beetje ongemakkelijk. En dat omdat ik soms wél erg lang moest joggen en het in die eerste lessen nochtans nog over hele korte tijdsintervallen ging. En ik dus steeds roder werd, harder ging puffen, foeterend op mezelf omdat ik die paar minuten joggen al zo zwaar vond. Wachtend op de stem van Ethan die met lichte trots zou zeggen ‘well done’ en mij even zou laten bekomen. En maar wachten. Tot ik licht wanhopig mijn gsm uit dat iets te kleine ritsje van mijn loopbroek peuterde en bleek dat ik Ethan op pauze had gezet. Ik mocht dus eindelijk wandelen, probeerde dat waardig te doen terwijl ik de neiging onderdrukte om languit op de grond te gaan liggen. Dat overkwam me diezelfde sessie zo’n drie keer voor ik doorhad dat ik Ethan blijkbaar telkens op pauze zette als ik de bluetooth-oortjes (die ik leende van de man) wat beter in mijn oor trachtte te prutsen. 

Die eerste sessie was dus een pittige maar ik apprecieerde Ethan zijn stijl. Hij zei weinig, maar wat hij zei was relevant en stilte vond hij niet ongemakkelijk. Maar zijn programma was helaas te lang en gezien ons strakke ochtendschema niet echt vol te houden. Dus ik switchte na twee weken naar de “start to run”-app van Evy. Haar stijl zou vast anders zijn, maar daar stond ik voor open. Iedereen heeft een andere aanpak, je moet de mensen een kans geven.

Er bleek een optie om geen muziek af te spelen tussen de instructies door, dus dat was alvast een meevaller. Ik zou nog steeds van de vogels kunnen genieten, dacht ik. Maar blijkbaar vond Evy stilte lastig. Die moest dus gevuld worden met weetjes over hoeveel en hoelang ik al gelopen had, aan welke snelheid en vooral hoeveel kilocalorieën ik daarmee verbrand had. Dat bleken er die eerste lessen zo weinig dat ze het moest vergelijken met een appel. “Reken zelf maar uit hoeveel appels je er nu al hebt afgelopen.  Sa-ra!  ” Zei ze dat nu echt? Die Evy had me echt helemaal door. Leek exact te weten waarom ik deed wat ik deed. Die onweerstaanbare appels toch die steeds weer aan de heupen blijven plakken! Er was ook nog de ongemakkelijke, licht dwingende manier waarop ze mijn naam zei. Met een korte stilte ervoor en erna.  Sa-ra!  Alsof ik weer in de klas zat weg te dromen en de leerkracht me tot de orde riep. Ik voelde me dan ook telkens betrapt als ze mijn naam zei. ‘Sorry Evy, ik luister, ik luister echt, hoeveel appels heb ik ook alweer afgelopen? En waarom is lopen zo goed voor de hersenen?’ 

Miste ik Ethan? Ik moet daar eerlijk over zijn, ja ik miste hem. Ik miste hoe hij me aanspoorde om met een “brisk pace” te wandelen en hoe hij met een eenvoudige “well done” zijn tevredenheid over mijn prestaties kenbaar maakte. Ik miste hoe hij wist dat het mij niet om de calorieën of om de snelheid te doen was. Hoe we samen stil konden zijn en elkaar zonder woorden toch begrepen. 

Hoe hard ik ook genoot, ik kwam ook voortdurend op plekken waar ik wel eens wat langer wilde blijven staan. Net dan spoorde Evy me natuurlijk aan om vol te houden. Soms jogde ik wat ter plaatse of achterom kijkend om toch maar te zien of dat nu een sperwer was. Toen Evy ook nog eens “hup met die loopbeentjes” en “woppakee” zei, was de maat vol. 

En dus jog ik niet meer. Is dat Evy’s schuld? Natuurlijk niet. Had het meer te maken met erg pijnlijke enkels? Herinnerde ik me ineens weer dat ik daarom telkens mijn eerdere start-to-run-pogingen vroegtijdig had stopgezet? Jep. Moet ik eigenlijk al jaren eens naar een podoloog gaan? Uhu. Zal ik daar nu eindelijk eens werk van maken? Neh. Hebben we hier daarna met z’n allen een stevige griep gekregen? Yes. Lig ik nu mijn bed terwijl ik een zeer twijfelachtig einde verzin omdat ik barstende koppijn heb en niet helder kan denken en omdat ik deze tekst al bijna een maand geleden geschreven heb en er vanaf wil? HET ZAL WEL ZIJN! Alstublieft!

Ze zitten samen in bad. Ze maken schuimbaarden (ik ben Sinterklaas! en ik ben Bart!), schuimsnorren en schuimborstjes. Ze worden steeds wilder en het water klotst over de rand. Tijd om het zoontje uit bad te vissen. Hij protesteert niet. Kijkt tevreden naar zijn vingers vol rimpels, die aantonen dat hij lang genoeg in bad zat. Hij kijkt eerst geconcentreerd, wrijft dan zijn vingers over elkaar en over mijn hand, houdt zijn hand voor de spiegel en zucht van contentement. 

Plots loopt hij bloot de badkamer uit. Onze slaapkamer door naar het bureautje waar hij aan het raam gaat staan. Een plekje waar ik hem de laatste tijd regelmatig vind. Van daaruit kan hij net ons vorige huis zien, dat zich enkele huizen verder aan de overkant bevindt. Ik hurk naast hem en we kijken samen. ‘Mis je ons andere huis?’ Hij knikt. ‘En ik mis mijn kleine bedje.’ Hij wijst naar het raam van zijn oude kamer, waar nu een ander spijlenbedje staat van een baby’tje dat net zo klein is als hij ooit was. “En onze kadbamer en de oeweecee in de kadbamer.” Ik begrijp hem. Het was een hele fijne badkamer. Altijd heerlijk warm. En het rook er lekker want de wasmachine stond daar ook. Ik had er veel planten want er was genoeg licht. Voor hen was het een extra speelruimte achter onze keuken waar ze groot werden. Waar hij eerst op zijn billen rondschoof, daarna zijn eerste aarzelende stapjes zette en hij het laatste jaar even wild als zijn zus danste, stampte en rondrende. 

Hij vindt het hier echt fijn maar dat kijken naar ons oude huis en wat mijmeren, dat kan hij niet laten. En hij is niet de enige. Dus ik blijf even naast mijn blote ventje zitten. Sla mijn armen om hem heen en kus zijn nek. Ik denk aan nummer negenenzeventig. Hoe magisch de eerste weken daar voelden, 7 jaar geleden. Het naar huis fietsen uit de drukke stad, tussen gejaagde auto’s en over gladde tramsporen. En dan dat smalle straatje met Franse allures – bloembakken en gevels vol kleur – inrijden en op het einde ons eigen huis. De kauwen die bij schemertijd rondvlogen, zich in grote groep kibbelend in een boom nestelden, zoekend naar de juiste tak om dan plots met honderden en oorverdovend gekwetter weer op te stijgen. Die eerste ochtend hoorde ik meerdere hanen kraaien en ik waande me op het platteland. Het rook naar het groen van het uitgestrekte park dat niet zo veel verder gekruld lag na te genieten van een dag vol zon en ik wist dat ik thuis was. Twee keer die voordeur binnenwandelen met een nieuw leventje. Hun eerste lachjes en wat zeiden ze ook alweer dat zo grappig was. Sommige herinneringen bleven al haken achter die chauffage in de badkamer, vonden de verhuis teveel gedoe. Andere kwamen met ons mee maar zullen ook terugkeren. Als ze voelen dat het kan, zullen ze wegglippen. Als we even niet opletten. Ze moeten niet ver. Ze zullen zich verschuilen onder de kasten in de keuken, achter de trap, tussen de gordijnen, bij de wc in de badkamer. Verdwijnen daar waar ze ontstonden.

Het zoontje krijgt kippenvel dus we gaan terug naar de dochter, die nog in het bad zit. Dat was er niet in de vorige badkamer. Ik moet er nog aan wennen dat het zo stil is als zij alleen in bad zit. In het vorige huis was er enkel de inloopdouche, wat zij nogal letterlijk nam. Ze rende er heen en weer onder het stromende water, schaatste, danste en nam duikvluchten… Converseerde, zong, miauwde en gromde intussen volop. Het klonk vaak alsof er zich een heel circus in de douche bevond. Maar in dit bad komt ze helemaal tot rust. Er gaat net genoeg water in zodat ze kan liggen met haar hoofd en oren onder water en haar gezicht er net boven. Zo ligt ze daar, zolang als we haar laten. In stilte. Met gesloten ogen. Zen. En zen is een woord dat zelden op mijn dochter van toepassing is. 

Ik laat haar nog even liggen terwijl ik het zoontje help met zijn pyjama. Ik herken dat effect van water. En hoe dat pas komt als mijn oren ook onder water zijn. Letterlijk afgesloten van het hier, van de mensen en de dingen. Ondergedompeld in een parallel universum waar zelfs mijn gedachten anders zijn en waar tijd of angst niet bestaat. De psycholoog vroeg me welke naam ik het zou geven. Welke vorm en kleur. Hoe groot en waar het zich bevond. En vooral, waar het zich niet bevond. Waar het niet kwam. Als ik zwem, zei ik, onder water. 

Even later zitten we beneden in de zetel onder warme dekentjes. Het zoontje koos ‘buurban en buurban’ en dat kijk ik graag mee. Ik ruik hun natte, versgewassen haren en geniet van hoe ze tegen me aan hangen. Ik kijk stiekem door het raam en zie een stukje van de witte gevel van nummer negenenzeventig en het nu kale voortuintje. De herinneringen die daar bleven kan ik zien vanaf hier: ik zie de kinderen spelen, felle kleuren van mijn bloemen en krijttekeningen overal, ik hoor gegil en watergespetter en ik ruik de barbecue. Ik hoor zachte muziek ‘s avonds en vuur dat knettert. En we lachen. Ik hoor ons lachen. Binnenkort wordt het lente en gaat het boompje daar weer prachtig bloeien. En van hieruit zal ik dat ook kunnen zien. 

Het is de volgende dag en ik voel me goed en dat is deze periode minder evident. Maar goed is beter als het van diep komt. Een gouden randje heeft het net als de zon die na drie dagen regen en storm op het natte raam schijnt. De druppels glinsteren net als de tranen op mijn gezicht. Ik ben vierendertig geworden vandaag, ook al gokte de dochter vanmorgen zestig. Ik heb besloten me te warmen aan de lieve wensen die binnendruppelen en ze woord voor woord te koesteren en te geloven. En te schrijven. Meer te schrijven. Herinneringen vast te pinnen voor ze ontsnappen. Bij deze. Vanmorgen lag ik met de man in het water. Met mijn oren onder water, mijn lichaam gewichtloos. Hij hield me vast zoals hij me de laatste weken veel heeft vastgehouden. Het voelde veilig. De storm gaat stilaan liggen en de winter loopt op z’n eind. Ik zit aan de andere kant van het huis nu en kijk naar de nieuwe tuin. Een echte tuin deze keer in plaats van een veredelde oprit. En ik zie de herinneringen al. Spelende en gillende kinderen, waterballonnen en felle kleuren van alle bloemen die ik wil planten. En ik hoor ons lachen. Luid lachen. 

Of we stil wilden zitten in de zetel. Ze wou ons tekenen. We mochten niet praten. Met de benen gekruist. Niet naar elkaar kijken. De handen moesten voor ons op onze schoot. 

Afleiding was er niet, ze was heel streng. Ik mocht niet in mijn boek lezen. Hij moest zijn gsm laten liggen. Dus we keken recht vooruit. Door het raam. Waar gelukkig wel wat te zien was. Net verhuisd, een tuin nu, dus heel wat vogels. We mochten het niet zeggen tegen elkaar, dat we een vinkje hadden gezien, een pimpelmees, wat kauwen en een paar van die halsbandparkieten die al een hele poos in grote groep in het park verblijven. Zelfs fluisteren was niet toegestaan. “Anders val ik uit mijn concentratie.” 

Ik keek naar haar en haar concentratie. De tong soms uit haar mond, haar bril naar het puntje van haar neus gezakt, bijtend op haar onderlip. Ze keek op. Was klaar met hem. Opgelucht dat het best goed gelukt was. Begon nu haastig, bijna gejaagd, aan mij. We gingen wat anders zitten, onze gewrichten kraakten, we zeiden kort iets tegen elkaar maar werden meteen de mond gesnoerd. Dus de stilte kreeg weer ruimte. We zagen wolken voorbij drijven. De zon die eerst feller scheen en dan weer zwakker. Een vliegtuigstreep in de lucht. Ik voelde zijn arm tegen de mijne. Zijn warmte. Ik voelde de rust van het niets doen. Alleen maar kijken. En wachten. Verwachten. 

En toen was er onrust. Haar enthousiasme weg. Een donkere wolk. Een boze blik. Het zou gaan stormen, onweren nu. “NEE!” Ze schreeuwde. “JIJ BENT NIET GOED MAMA. HET IS NIET GOED. KIJK TOCH NAAR DIE BENEN. ZO ZIJN JOUW BENEN TOCH NIET?” Ze stampte en schreeuwde en de tranen sprongen in haar ogen. De tekening vloog op de grond. “MIJN TEKENING IS STOM!!” 

We probeerden te sussen. Te bedenken hoe we het konden oplossen. Maar ze wilde ons niet horen. Onze oplossingen waren stom. Ze schreeuwde en beet in haar trui van frustratie. En toen klikte er iets in haar hoofd. De storm ging liggen, even plots als hij was opgekomen. Ze liep resoluut naar de kast. Nam een schaar. Knipte mij zonder aarzelen los van mijn geliefde. Ik dwarrelde verbouwereerd op de grond. Ik vreesde even dat ze het daarbij zou laten. Dat ze genoegen zou nemen met het portret van de man. En wij dus voor altijd losgesneden. 

Maar ze was inventief. Ik kreeg een tweede kans. “Papa en mama, wisselen van plaats nu.” eiste ze. Er was nog wat plaats op het papiertje aan de andere kant. Dus ze begon me opnieuw te tekenen, rechts van hem nu. Ze tekende snel. Verwoed. We durfden amper te ademen. Haar concentratie was heilig. Zou ze tevreden zijn? Zou ze de hoge lat die ze telkens voor zichzelf legde, halen? Ze stopte. Legde haar pen neer. Keek eens goed naar de tekening. En dan naar ons. 

Het verdict viel. Ik was goed genoeg. Papa was beter, maar ik kon er mee door. Oef. Maar de zetel waar we op zaten leek op een bed, vond ze. Ze aarzelde, leek af te wegen of dit een nieuwe storm waard was. “En het ís ook een bed”, besloot ze toen. En om alle misverstanden te vermijden, schreef ze nog: ‘Mama en papa in det.” Zodat niemand zou denken dat ze een zetel had getekend die op een bed leek.  

Wij zwegen wijselijk over dat buikje dat aan de foute kant van het stokje hing. Bleven nog even zitten in de zetel, zo zonder iets te doen. Mochten weer met elkaar praten, dus we zeiden levensbelangrijke zaken zoals: “kijk die duif” en “amaai, mijn rug”. Opgelucht dat we na die korte scheiding weer samen waren. En dat zijn linkerarm net zo warm was.